Het productieproces van wijn

Wijn is een drank die al duizenden jaren wordt gewaardeerd en de kunst van het wijn maken is in die tijd verfijnd, maar het basisproces is grotendeels hetzelfde gebleven. Het begint allemaal met de keuze van de druif. Druivensoorten zijn doorslaggevend voor de smaak van de wijn, en elke soort heeft zo zijn eigen kenmerkende eigenschappen. Wijnboeren oogsten druiven meestal handmatig of machinaal, afhankelijk van de grootte van de wijngaard en de gewenste kwaliteit. Na de oogst worden de druiven gesorteerd en geperst, waarbij het sap gescheiden wordt van de schillen. Bij witte wijn wordt het sap meestal direct van de schillen en zaden gescheiden, terwijl bij het sap samen met de schillen fermenteert. Dit proces, maceratie genoemd, geeft rode wijn zijn kleur en tannines. De volgende stap is de , waar suikers in het druivensap door gist worden omgezet in alcohol en koolzuurgas. De temperatuur en duur van dit proces hebben grote invloed op de uiteindelijke smaak van de wijn. Witte fermenteren vaak bij lagere temperaturen dan rode wijnen, wat resulteert in een subtiele en frissere smaak. Zodra de fermentatie compleet is, wordt de jonge wijn geklaard. Onzuiverheden die zich nog in de wijn bevinden, worden verwijderd. Vaak laten de wijn ‘sur lie' rijpen, wat betekent dat de wijn op de afgestorven gistcellen blijft liggen, wat kan bijdragen aan een complexere smaak. Bij de rijping, die kan variëren van een paar maanden tot vele jaren, ontwikkelt de wijn zijn volledige boeket en karakter. Dit kan gebeuren in roestvrijstalen tanks, maar ook in houten vaten die nog een extra dimensie aan de smaak toevoegen, zoals vanille of toast. Tot slot, voordat de wijn in flessen wordt verpakt, kan deze worden geblend met andere wijnen om de gewenste te creëren. Ook vindt er soms nog een laatste filtering plaats om ervoor te zorgen dat de wijn helder en vrij van ongewenste deeltjes is. Na het bottelen rust de wijn soms nog verder in de fles voordat hij uiteindelijk naar de consument gaat. Het hele proces van wijngaard tot glas is een delicaat evenwichtsspel waarbij zowel wetenschap als kunst een rol spelen in het creëren van de perfecte wijn.

Factoren die de smaak van wijn beïnvloeden

Veel factoren kunnen de smaak van wijn beïnvloeden, waarvan sommige goed te controleren zijn door de wijnmaker, terwijl andere meer afhankelijk zijn van de natuur. De karakteristieke eigenschappen van druivensoorten vormen slechts het begin van wat uiteindelijk de smaak van de wijn wordt. Bijvoorbeeld, een Cabernet Sauvignon heeft een geheel andere dan een Pinot Noir, zelfs als ze in dezelfde regio worden geteeld.

Het , de unieke combinatie van grond, klimaat en topografie van de plaats waar de druiven groeien, is cruciaal. Een zonnige heuvel kan druiven opleveren met meer suikers wat resulteert in een zoetere of alcoholrijkere wijn, terwijl druiven uit een koeler klimaat vaak zorgen voor meer zuurtegraad en frisheid in een wijn.

De beslissingen die een wijnmaker neemt tijdens de zijn ook van groot belang. Het wel of niet gebruiken van houten vaten en de duur van het rijpingsproces kunnen de aanwezigheid van secundaire smaken zoals vanille, rook of specerijen in de wijn sterk beïnvloeden. Daarnaast kan het ronddraaien of ‘batonnage' van de wijn in de vaten zorgen voor een vollere body en rijkere textuur door het mengen van de afgestorven gistcellen en wijn.

De timing van de oogst speelt ook een rol; druiven die eerder worden geplukt, bevatten vaak hogere zuurtegraad en lagere suikergehalten, wat resulteert in een lichtere stijl van wijn. Late oogst druiven, die soms edele rotting ondergaan hebben, resulteren vaak in zoetere dessertwijnen met complexe aroma's. De verschillende behandelingswijzen van de druiven na de oogst – zoals wel of niet ontstelen, wel of niet kneuzen, en de lengte van de maceratieperiode – hebben allemaal invloed op de smaak van de wijn.

Uiteraard zijn er nog andere variabelen, zoals de keuze van de gistsoort en de temperatuur tijdens fermentatie, die allemaal bijdragen aan het eindprofiel van de wijn. Ook kan het mengen van wijnen uit verschillende vaten of jaargangen, bekend als ‘assemblage', de smaak diepgaand veranderen en verfijnen.

De wijnmaker heeft dus een gereedschapskist vol technieken en beslissingen die, afhankelijk van hun keuzes en de grillen van de natuur, elke fles wijn uniek kunnen maken, zelfs tussen verschillende jaargangen van dezelfde wijn. Dit weerspiegelt het mooie en complexe samenspel van de mens met natuur in de kunst van het wijn maken.

Stappen om zelf wijn te maken thuis

Wilt u het avontuur van het zelf beleven, dan kunt u zelfs thuis aan de slag. Hoewel het een uitdaging kan zijn, biedt het maken van uw eigen wijn veel voldoening. Hier zijn enkele stappen die u kunt volgen om uw eigen wijn te maken:

Bereid allereerst de basis uit. U heeft druivensap of rijpe druiven nodig, afhankelijk van het soort wijn dat u wilt maken. Daarnaast heeft u gist nodig om de fermentatie te starten, evenals een gistingsvat en diverse andere materialen zoals watersloten, flessen en kurken. Zorg er ook voor dat alles grondig wordt schoongemaakt en gesteriliseerd om besmetting te voorkomen.

Vervolgens gaat u aan de slag met de voorbereiding van de most, het mengsel waaruit de wijn zal ontstaan. Als u met verse druiven werkt, zult u deze moeten ontstelen, kneuzen en eventueel persen om het sap te verkrijgen. Witte wijn vereist dat u de schillen direct na het persen verwijdert, terwijl u bij rode wijn de schillen laat fermenteren met het sap om kleur en tannines af te geven.

Wanneer u uw most heeft bereid, is het tijd om de gist toe te voegen. Dit proces, ook wel inoculatie genoemd, start de fermentatie. U kunt hierbij kiezen voor wilde gisten die natuurlijk op druivenschillen voorkomen of voor specifieke wijngisten die u kunt kopen. Houd de temperatuur in de gaten gedurende de fermentatie, aangezien deze een grote rol speelt in de ontwikkeling van de smaken.

Na de primaire fermentatie, die enkele dagen tot weken kan duren, scheidt u de vaste bestanddelen van de vloeistof, als u met schillen en zaden heeft gewerkt. Het heldere sap kan vervolgens verder fermenteren en stabiliseren. Voor extra helderheid kunt u de wijn laten klaren om eventuele resterende deeltjes te verwijderen.

Nu komt het moment van het rijpen van de wijn, waarbij u beslist of u de wijn in roestvrijstalen tanks of in houten vaten wilt laten ouderen. Deze keuze hangt af van het soort wijn dat u wilt maken en de smaken die u wilt ontwikkelen. Na het rijpingsproces, dat kan variëren van een paar maanden tot een jaar of langer voor sommige wijnen, bent u klaar om de wijn te bottelen. Zorg ervoor dat u de flessen steriliseert en sluit ze goed af met kurken of schroefdoppen.

Wijn maken is een geduldig proces waarbij de wijn nog kan verbeteren met de tijd. Het is dan ook aan te raden om uw wijn na het bottelen nog enige tijd te laten rusten voordat u hem proeft. Met aandacht, zorg en een beetje geduld kunt u van uw zelfgemaakte wijn, die met elke slok een verhaal vertelt van uw inspanningen en de natuurlijke magie van fermentatie.

Veelgestelde vragen over wijnmaken

Heb je na het lezen van de voorgaande stappen nog vragen over het maken van wijn? Hieronder beantwoorden we enkele veelgestelde vragen die bij beginnende wijnmakers kunnen opkomen.

Hoe lang duurt het voordat ik mijn zelfgemaakte wijn kan drinken?

De tijd die nodig is voordat je zelfgemaakte wijn klaar is om te drinken, varieert afhankelijk van het type wijn en de kwaliteit die je nastreeft. In het algemeen is jonge wijn al binnen een paar maanden na de start van de fermentatie drinkbaar. Echter, voor een volle smaak en optimale rijpheid is het vaak beter om je wijn zes maanden tot een jaar of langer te laten rijpen, zeker bij rode wijnen. Dessertwijnen en gecompliceerdere wijnen kunnen nog langer baat hebben bij rijping.

Kan ik wijn maken van gewone supermarktdruiven?

In theorie is het mogelijk om wijn te maken van supermarktdruiven, maar deze zijn meestal niet geoptimaliseerd voor wijnproductie en kunnen resulteren in een minder bevredigend eindproduct. Wijndruiven zijn speciaal geselecteerd en geteeld voor hun suiker- en zuurtegraad, wat essentieel is voor een goede fermentatie en uiteindelijke smaak. Voor het beste resultaat kun je beter wijndruiven of geconcentreerd druivensap van goede kwaliteit gebruiken die bestemd zijn voor het maken van wijn.

Waarom moet ik mijn apparatuur steriliseren voordat ik wijn maak?

Het belang van sterilisatie in het wijnmaakproces kan niet genoeg benadrukt worden. Wilde gisten en bacteriën kunnen overal voorkomen en als ze een weg vinden in je most kunnen ze ongewenste fermentatieprocessen veroorzaken die de smaak van je wijn kunnen ruïneren. Door al je apparatuur juist te steriliseren, vermijd je besmetting en vergroot je de kans op een succesvolle fermentatie en heerlijke wijn. Het is een cruciale stap die niet moet worden overgeslagen.

Heb je nog meer vragen? Wijnmaken is een uitgebreid onderwerp en er is altijd meer te leren. Laat je niet ontmoedigen door tegenslagen, want elke batch wijn biedt nieuwe inzichten en ervaringen. Wie weet wordt je zelfgebrouwen wijn op een dag wel de toast van de stad!

Geef een reactie